Pulszdrowia

Portal Twoich możliwości
Prowadzony przez ekspertów

DIETA
ZDROWE ŻYWIENIE
SIŁA ŚWIADOMOŚCI
AKTYWNIE PO ZDROWIE
FORUM
OGŁOSZENIA
- Wszystkie
- Artykuły
- Diety
- Specjaliści
- Produkty ekologiczne
- Przepisy

Obejmujemy Patronat:

Cykl konferencji "Współczesne kierunki działań prozdrowotnych", które odbywają się październik 2013-czerwiec 2014, Warszawa

III Maraton Aqua Fitness, Lublin

Targi Zdrowo Zakręcone, Lublin

II Spotkanie z Psychodietetyką Praktyczną, Warszawa

Akcja Aqua Fit-poczuj lekkość- autorski program prozdrowotny

Rozpoczęcie współpracy z Polskim Towarzystwem Dietetyki

Zdrowe żywienie

Gluten- nietolerancja, nadwrażliwość czy alergia?

Gluten to białko roślinne występujące w zbożach- pszenicy, jęczmieniu, życie i owsie. Jednak jak pokazuje praktyka, znaleźć go można niemal w każdym produkcie na półkach sklepowych. Obecnie odnotowuje się coraz więcej pacjentów z nietolerancją pokarmową glutenu. Objawiać się ona może na trzy różne sposoby- celiakia (choroba trzewna), alergia oraz nadwrażliwość. Wszystkie trzy dolegliwości mogą być łatwo mylone, ponieważ charakteryzują je podobne objawy, takie jak:

- powtarzające się bóle brzucha

- wzdęcia

- przewlekłe biegunki / zaparcia

- wymioty

- zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

- utrata masy ciała

- niedokrwistość z niedoboru żelaza, którą nie poprawia terapia żelazem

- zmęczenie

- niski wzrost

- opóźnione dojrzewanie

- ból stawów

- mrowienie i drętwienie w nogach

- rany wewnątrz jamy ustnej

- opryszczkowe zapalenie skóry (DH)

- przebarwienia zębów lub zniszczenie szkliwa

- niepłodność, nawracające poronienia

- łagodna osteopenia oraz osteoporoza

- neuropatia obwodowa

- zaburzenia psychiatryczne, takie jak lęk i depresja

Warto jednak pamiętać, że mimo podobnych objawów, mechanizm powstawania tych trzech schorzeń jest inny. Jak zatem je odróżnić? Przede wszystkim do słusznej diagnozy potrzebne jest doświadczenie, dlatego też pacjenci powinni poddać się odpowiednim badaniom. Rozpoznanie czy cierpimy na celiakię, alergię czy po prostu nadwrażliwość warto rozpocząć od tej pierwszej.

Celiakia jest najczęstszą na świecie genetyczną chorobą autoimmunologiczną, która wpływa istotnie na proces trawienia w jelicie cienkim. Częstotliwość występowania celiakii w populacji ogólnej szacuje się na jeden przypadek na 160 osób. Badania przesiewowe sugerują, że w niektórych krajach Europy Zachodniej na 5-10 przypadków pacjentów z celiakią niezdiagnozowaną przypada 1 pacjent z rozpoznaną chorobą (Szaflarska- Popławska, 2013). Gdy osoba cierpiąca na chorobę trzewnej spożywa gluten, układ odpornościowy zaczyna działać. Odpowiednie jednostki atakują jelito cienkie i prowadzą do zaniku kosmków jelitowych. W efekcie dochodzi do zaburzeń wchłaniania ważnych składników odżywczych do organizmu i niedożywienia. Upośledzone wchłanianie z kolei doprowadza do wystąpienia objawów klinicznych. Układ odpornościowy działając przeciwko własnym tkankom powoduje zaburzenia medyczne. Warto pamiętać, że celiakia może ujawnić się w każdym wieku, chociaż najczęściej wykrywana jest u osób między 30 a 50 rokiem życie, głównie kobiet, które chorują dwa razy częściej niż mężczyźni. Trudnością w wykrywaniu tej choroby jest fakt, iż może przebiegać bez objawów ze strony układu pokarmowego, np. bólami głowy czy pogorszeniem szkliwa czy skóry (opryszczkowe zapalenie skóry- DH). Bywa również całkowicie bezobjawowa, więc niektórzy przez całe życie nie są świadomi choroby. Jest to szczególnie niebezpieczne, ponieważ nieleczona może prowadzić do pojawienia się innych schorzeń, do których zalicza się:

- choroby układu krążenia np. anemia.

- choroby układu kostnego np. wczesna osteoporoza, reumatoidalne zapalenie stawów, niski wzrost.

- choroby układu nerwowego np. autyzm, padaczka, nerwica, schizofrenia, demencja czy zaburzenia równowagi.

- choroby układu endokrynologicznego np. cukrzycę typu 1, zaburzenia płodności, Hashimoto.

- choroby układu oddechowego np. astma.

Wykrywanie celiakii należy rozpocząć od badań krwi pod kątem poziomu przeciwciał charakterystycznych dla choroby trzewnej, przeciwko:

1.IgAEmA (endomyzjum mięśni gładkich)

2.tTG (transglutaminazie tkankowej)

3.DGP (deaminowanej gliadynie)

W przypadku niepokojących wyników pacjenci poddawani są biopsji- pobieranych jest przynajmniej trzy odcinki z górnej części jelita cienkiego w celu sprawdzenia stanu kosmków jelitowych. Odbywa się to za pomocą endoskopu. Cała procedura trwa około pół godziny i odbywa się ze znieczuleniem miejscowym. Warto dodać, że w jelicie nie występują zakończenia nerwowe, więc zabieg jest bezbolesny.

Na rozwój choroby wpływa ponadto genetyka, można więc wykonać coraz popularniejsze i dostępne w Polsce testy. Istnieją dwa ustalone czynniki genetyczne dla celiakii: HLA-DQ2 i HLA-DQ8. Są to allele II klasy układu zgodności tkankowej. Pacjenci posiadający haplotyp DQ2 powinni obserwować swój organizm i w razie wystąpienia niepokojących objawów, pogłębić dalszą diagnostykę, ponieważ haplotyp ten występuje u 80-90% pacjentów. Osoby posiadające haplotyp DQ8 również znajdują się w grupie ryzyka, choć w mniejszym stopniu (5-10%).

Jeśli lekarz wyklucza celiakię, warto rozważyć pozostałe dwie możliwości. Na alergie na gluten cierpi nawet ¼ populacji. Alergia dodatkowo może objawiać się bardzo podobnie- zmianami skórnymi oraz dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego. Podobnie jak celiakia, może pojawić się w każdym wieku. Pokarmy wywołujące odpowiedź immunologiczną wobec białka zbóż nie powodują trwałego uszkodzenia tkanek organizmu. Mogą pojawiać się w różnym czasie- natychmiast i wtedy są łatwe do wykrycia, bądź możemy mieć do czynienia z reakcja opóźnioną.

Testy skórne nie są w stanie wykryć alergii na gluten, tutaj z pomocą przychodzą testy na alergię IgG-zależną oraz IgE-zależną.

Tą drugą pacjent zwykle jest w stanie wykryć sam- pojawia się szybka i ostra reakcja alergiczna. Natomiast alergia pokarmowa IgG zależna jest tzw. alergią utajoną. Jej objawy pojawiają się 8-72 godziny od spożycia pokarmu i są wysoce zróżnicowane.

Różnice pomiędzy alergiami:

IgE

1.Nagłe reakcje

2.Test skórny pozytywny

3.Niewiele składników pokarmowych

4.Śladowa ilość alergenów

5.Łatwa rozpoznawalność bez potrzeby wykonywania badań

6.Przewlekła bądź tymczasowa

7.Cierpi na nią 1-2% dorosłych i 2-8% dzieci

IgG

1.Opóźnione reakcje

2.Proces zapalny

3.Test skórny negatywny!

4.Duża ilość składników pokarmowych

5.Uzależniona od dawki pożywienia

6.Bardzo często nierozpoznawalna

7.Pokarm smakuje pacjentowi

8.Dotyka >50% ludności!

Alergia pokarmowa IgG-zależna jest przewlekłym stanem zapalnym. Podane wyżej cechy powodują, iż jest ona przeważnie nie do wykrycia przez pacjenta. Czasem zdarza się że pozostaje niewykryta przez całe życie.

Gdy jednak alergia zostaje stwierdzona, wprowadzana jest tzw. dieta eliminacyjna. Eliminacja prowadzi do wyciszenia reakcji alergicznej i odbudowy mikroflory jelitowej. Alergia na gluten, poza osobami z silną reakcją- nie wymaga całkowitej diety bezglutenowej do końca życia. O stopniowym wprowadzaniu glutenu do codziennego jadłospisu decyduje lekarz bądź dietetyk.

Po wykluczeniu zarówno celiakii jak i alergii pokarmowej należy rozważyć ewentualną nadwrażliwość. Jest to niepożądana reakcja indukowana określonym pożywieniem, powodująca objawy żołądkowo-jelitowe, podobnie jak zespół jelita drażliwego (IBS), z którym bywa mylona. Może to prowadzić do innych problemów organizmu, takich jak zmęczenie czy ból głowy, ale również bóle brzucha, wymioty czy zaparcia. Podobnie jak w przypadku samej celiakii, zalecana jest dieta bezglutenowa.

Powrót